İç ve Dış İskonto Hesaplama

5 dk okuma•hesapliyorum.net Editör Ekibi

* Doldurulması zorunlu alanlar.


TL
%

İç ve Dış İskonto Hesaplama Rehberi: Finansal Matematikte Senet Kırdırma

Ticari hayatta vadesi gelmemiş senetlerin nakde çevrilmesi (kırdırılması) işleminde iki farklı yaklaşım mevcuttur. İç iskonto, senedin peşin değeri (bugünkü değer) üzerinden hesaplama yaparken; dış iskonto, senedin üzerinde yazan vade sonu değeri üzerinden hesaplama yapar. Bankacılık ve ticari işlemlerde genellikle dış iskonto tercih edilse de, teorik finansal analizlerde iç iskonto daha adil bir yaklaşım olarak kabul edilir.

Bu rehberde; iç ve dış iskonto formüllerini, aralarındaki farkları ve hangi yöntemin kimin lehine olduğunu detaylandıracağız.

1. Dış İskonto Hesaplama (Ticari İskonto)

Dış iskonto yönteminde, iskonto tutarı senedin üzerinde yazılı olan nominal değer üzerinden hesaplanır. Bankaların senet kırma işlemlerinde en sık kullandığı yöntemdir.

Dış İskonto Formülü:

D = (F × r × t) / 36000

D: İskonto Tutarı (Kesinti)

F: Senedin Nominal Değeri (Vade sonu tutarı)

r: Yıllık İskonto Oranı

t: Vadeye Kalan Gün Sayısı

2. İç İskonto Hesaplama (Matematiksel İskonto)

İç iskonto yönteminde, iskonto tutarı senedin peşin değeri (bugünkü değeri) üzerinden hesaplanır. Bu yöntemde, senedin bugünkü değerine faiz eklenmiş hali nominal değere eşit olur.

İç İskonto Formülü:

I = (F × r × t) / (36000 + (r × t))

I: İç İskonto Tutarı

Peşin Değer (P): Nominal - İç İskonto

İç ve Dış İskonto Arasındaki Farklar

Hangi yöntemin kullanılacağı, hem ödenecek net tutarı hem de işlem maliyetini doğrudan etkiler.

ÖzellikDış İskonto (Ticari)İç İskonto (Matematiksel)
Hesaplama BazıNominal Değer (Vade Sonu)Peşin Değer (Bugünkü)
İskonto TutarıDaha YüksektirDaha Düşüktür
Kim Kazanır?Parayı Veren (Banka/Faktoring)Parayı Alan (Müşteri)
Kullanım AlanıBankacılık, Senet KırdırmaMuhasebe, Finansal Analiz

Örnek Hesaplama Senaryosu

Senedin Değeri: 100.000 TL | Vade: 90 Gün | İskonto Oranı: %40

  • Dış İskonto Tutarı: (100.000 × 40 × 90) / 36.000 = 10.000 TL.
    Ele geçen net para: 90.000 TL
  • İç İskonto Tutarı: (100.000 × 40 × 90) / (36.000 + (40 × 90)) ≈ 9.090 TL.
    Ele geçen net para: 90.910 TL

Sonuç: İç iskonto yöntemiyle hesap yapıldığında, borçlu yaklaşık 910 TL daha az kesinti öder.

Profesyonel İpucu: Ticari bir senet kırdırırken bankanın sadece iskonto oranına değil, hangi yöntemi kullandığına ve ek olarak aldığı komisyonlara dikkat edin. Toplam maliyeti anlamak için her iki yöntemi de kıyaslayarak teklif isteyin.

İç ve Dış İskonto Hesaplama Hakkında

Senet ve çekler için iç iskonto ve dış iskonto yöntemleriyle peşin değer hesaplaması.

Sık Sorulan Sorular

Reeskont nedir?

İşletmelerin dönem sonlarında ellerinde bulunan vadesi gelmemiş senetlerin değerini bilanço tarihinde bugünkü değerine indirgemesi işlemine reeskont denir. Bu işlemde genellikle iç iskonto yöntemi kullanılır.

Hangisi daha avantajlıdır?

Eğer parayı alan taraf iseniz 'İç İskonto', parayı veren (iskonto yapan) taraf iseniz 'Dış İskonto' sizin için daha kârlıdır.

Ticari hayatta neden dış iskonto yaygındır?

Çünkü dış iskonto senedin üzerinde yazan net rakam üzerinden hesaplandığı için basit ve anlaşılırdır. Ayrıca daha yüksek kesinti sağladığı için finans kuruluşları tarafından tercih edilir.

HN

hesapliyorum.net Editör Ekibi tarafından hazırlandı

Bu araçtaki formüller ve oranlar resmi mevzuat ve kamuya açık kaynaklar esas alınarak hazırlanır. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmi işlemlerde ilgili kurumun hesaplaması geçerlidir. Bir hata fark ederseniz bize bildirin. Çalışma yöntemimiz için hakkımızda sayfasına bakabilirsiniz.

Önerilen Finans Araçları

Faiz Hesaplama

Basit ve bileşik faiz hesaplama aracı ile yatırımınızın getirisini hesaplayın. Ücretsiz online faiz hesaplayıcı.

Altın Hesaplama

Anlık, Gram, Çeyrek, Yarım ve Tam altın fiyatları üzerinden altın sepetinizin değerini hesaplayın.

Bileşik Büyüme Hesaplama

Yıllık Bileşik Büyüme Oranı (CAGR) hesaplama aracı. Yatırımlarınızın zamana bağlı katlanma gücünü ve gelecekteki değerini hesaplayın.

Birikim Hesaplama

Düzenli birikimlerinizin gelecekteki değerini ve hedeflerinize ulaşma süresini hesaplayın. Finansal özgürlük için birikim planı oluşturun.

Bono Hesaplama

Hazine bonosu ve özel sektör bonosu getirilerini hesaplayın. Basit ve bileşik faiz getirisi, stopaj sonrası net kazanç ve fiyat analizi.

Döviz Hesaplama

Güncel alış-satış fiyatlarıyla Dolar, Euro, Sterlin ve diğer para birimlerini hesaplayın. Canlı kur çevirici, çapraz kur ve parite analiz aracı.

Enflasyon Hesaplama

TÜİK verilerine göre yıllık ve aylık enflasyon oranını hesaplayın. Paranızın zaman içindeki alım gücü kaybını ve reel değerini öğrenin.

Eurobond Hesaplama

Eurobond yatırımlarının kupon getirisi, vergi sonrası net kazancını hesaplayın.

Geçmiş Altın Fiyatları Hesaplama

Seçilen tarihteki altın fiyatlarını sorgulayın ve bugünkü değerle karşılaştırın.

Geçmiş Döviz Kurları Hesaplama

TCMB geçmiş tarihli döviz kurlarını sorgulayın ve kur farkı hesaplaması yapın.

IBAN Doğrulama

IBAN numarasının doğruluğunu kontrol edin, banka ve şube bilgilerini çözümleyin.

İç Verim Oranı Hesaplama

Nakit akışlarınıza göre projenin İç Verim Oranını (Internal Rate of Return) hesaplayın.

Kira Artış Oranı Hesaplama

TÜFE ortalamalarına ve yasal sınırlara göre kira artış oranını ve yeni kira bedelini hesaplayın.

Net Bugünkü Değer Hesaplama

Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini iskonto oranı ile hesaplayarak yatırım analizi yapın.

Ortalama Vade Hesaplama

Birden fazla çek veya senedin ağırlıklı ortalama vadesini hesaplayın.

Parasal Değer Hesaplama

Geçmişteki bir tutarın bugünkü karşılığını, paranın reel gücünü ve enflasyon karşısındaki değerini hesaplayın. 2005 öncesi ve sonrası uyumlu parasal değer hesaplama aracı.

Reel Getiri Hesaplama

Yatırımınızın enflasyon karşısındaki gerçek (reel) getirisini hesaplayın.

Repo Hesaplama

Gecelik veya vadeli repo işlemlerinin net getirisini vergi kesintileriyle birlikte hesaplayın.

Sermaye ve Temettü Hesaplama

Hisse senedi sermaye artırımı ve temettü (kâr payı) gelirlerinizi hesaplayın.

Tahvil Hesaplama

Devlet tahvili ve özel sektör tahvillerinin fiyatını ve vade sonu getirisini hesaplayın.

Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama

Spot fiyat, faiz oranı ve taşıma maliyeti ile vadeli işlem (forward) fiyatını hesaplayın.

Vadeli Mevduat Faizi Hesaplama

Bankaların vadeli mevduat faiz oranlarıyla paranızın vade sonundaki net getirisini hesaplayın.